Uyku Bozuklukları

Uyku; uyku düzeni, uyku kalitesi ve süresi ile uykusuzluk gibi birçok alanı içeren geniş bir kavramdır. Uyku öncesi ve sonrası değişkenlerin incelenmesi, uyku sırasında yapılacak değerlendirmeler kadar önem taşımaktadır. 

Özel gereksinimleri olan çocuklarda görülen uyku problemleri; uyku süresinin az olması, uykuya dalamama, uykudan kaçınma, uyku sırasında sık uyanma, ebeveynle uyuma, uyku sırasında parmak emme ve altını ıslatma gibi geniş bir yelpazede açığa çıkabilir. Genellikle davranışsal problemlerden kaynaklandığı düşünülse de uyku problemleri öz düzenleme becerisi yetersiz  ve duyu işlemleme zorluğu olan çocuklarda sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Uyku bozukluklarının değerlendirilmesi ve uygun tedavilerin sunulması hem çocuğun hem de aile bireylerinin yaşam kalitesinin artmasını sağlar. İlaç tedavileri, melatonin gibi destekleyici ürünler dışında uyku hijyenine yönelik çalışmalar ve çevresel düzenlemeler uyku aktivitesinin iyileştirilmesine yönelik uygulanır. Ergoterapistler uykuyu, günlük hayatın bir parçası olarak ele alır. Bu bağlamda uykunun bir aktivite olarak değerlendirilerek analiz edilmesi, uykuyu etkileyen ya da uyku problemlerinin etkilediği diğer alanların da müdahale programına katılması gerekir. Uyku bozukluklarının sebep olduğu ya da olabileceği bilişsel, sosyal, akademik alanların da programa dahil edilmesi önemlidir. Bu yüzden ergoterapide uyku, bireyin hayatına olan etkilerini bütüncül olarak ele alır ve uygun yaklaşımlarını uygular. Örneğin, duyusal işlemleme problemleri yaşayan çocuklarda ağırlaştırılmış yorgan, rahatlatıcı kokular, ışık ve ses düzenlemeleri yapılabilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bireylerde sakinleştirici sistemlerin yönetilmesi için günlük yürütülen aktivitelerin düzenlenmesi ve uykuya geçişi kolaylaştıracak aktivitelerin ve uyaranların planlanması mümkündür.

Özel gereksinimleri olan çocuklarda uyku bozuklukları genellikle öncelikli olmadığı düşüncesiyle göz ardı edilir. Ancak gün içinde kazanılan becerilerin kalıcı olması, zihinsel ve algısal yenilenmenin ve gelişmenin sağlanması, duygudurum yönetimi ve öz düzenleme gibi davranışı etkileyen fizyolojik süreçlerin destenmesi uyku ile doğrudan bağlantılıdır. Bu doğrultuda uyku problemlerine neden olan altta yatan mekanizmanin anlaşılması için destek almak önemlidir.